Polycultuur in de moestuin: wat is het en wat zijn de voordelen

Ik merk echter dat het vaak nodeloos ingewikkeld uitgelegd wordt waardoor beginnende moestuiniers afhaken of zich onzeker voelen. Zonde, want polycultuur is juist een heel vrije vorm van moestuinieren waarbij je binnen een kader van basisprincipes creatief kan kleuren. Hoog tijd dus om onze ervaringen te delen. 

Polycultuur betekent, in het kort, het telen van verschillende plantenfamilies op één perceeltje of in één moestuinbed. Poly staat dan ook voor ‘veel’. Het omgekeerde van een polycultuur is een monocultuur.

Wat is een plantenfamilie? 

Elk gewas behoort tot een bepaalde familie. In deze familie bevinden zich planten die op elkaar lijken qua eigenschappen en voedingsnoden. Zo behoort goudsbloem tot de 'Composietenfamilie' of in het Latijn 'Asteraceae', courgette tot de 'Komkommerfamilie' of 'Cucurbitaceae' en een kool, rucola en koolrabi behoren tot de 'Kruisbloemenfamilie' of 'Brassicacea'. 

Hoeveel families je combineert, dat is niet gedefinieerd binnen het begrip polycultuur. Wij hanteren een minimum van vijf plantenfamilies per perceel van 3 meter op 1 meter 20. Pin je zeker niet vast op dat aantal maar bekijk wat binnen jouw moestuin en moestuinbedden haalbaar is. 

Daarnaast laten we eetbare ‘onkruiden’ zoals vogelmuur en melganzenvoet hun gangetje gaan waardoor we al snel heel wat families binnen één perceel hebben. Die variatie aan planten vind je ook in de natuur, een heel duurzaam ecosysteem waaruit we kunnen leren.

PS: Eetbare onkruiden laten groeien is zeker geen must, maar maakt de tuin diverser en voedzamer. 

Bij het kiezen van jouw combinaties, stel je dan even voor dat je als een soort zweefvliegtuigje boven een moestuinbed zweeft. Eigenlijk wil je bekomen dat je vanuit de lucht een allegaartje ziet van planten. Een mengeling van structuren, geuren en kleuren.

Dat bekom je door volop groenten, bloemen en kruiden te combineren. Die laatste twee worden vaak vergeten. Al gaat er niets boven zelfgekweekte kruiden. Verser en aromatischer wordt het niet. En bloemen? Staat er geen boeketje te stralen in huis, dan tillen ze jouw gerechten moeiteloos naar een hoger niveau.

Nog niet overtuigd om te combineren? Weet dan dat aromatische kruiden zoals basilicum en koriander een pak nuttige insecten aantrekken die je plagen onder controle houden. Daarnaast zorgen die intense combinaties ervoor dat plagen het heel moeilijk vinden om hun ‘prooi’ te vinden. Denk maar eens terug aan hoe je als vliegtuigje boven je moestuinbed aan het zweven was. Kan je de kool makkelijk lokaliseren?

Naast diversiteit boven de grond zorgen we voor diversiteit onder de grond. De bodem is dan ook de basis voor sterke planten en een voedzame oogst. Door in te zetten op polycultuur, creëer je sowieso diversiteit onder de grond gezien er heel wat verschillende plantenwortels groeien. Deze wortelen op verschillende niveaus en vragen andere voedingsstoffen. Het houdt je bodem veel meer in balans dan bij bijvoorbeeld, wisselteelt.

Door te combineren alleen kom je er echter niet. Je moet je bodem(leven) echt als prioriteit nummer één zien. Polycultuur is daar slechts één onderdeel van. Naast dit principe is het cruciaal om je bodem juist te verzorgen en te voeden. Dat doe je kort samengevat door:

• Voed je bodem met organisch materiaal.
• Verstoor je bodem niet, vermijd spitten.
• Hou je bodem zoveel mogelijk bedekt zoals je in de natuur ziet.
• En natuurlijk ook de verschillende plantenfamilies te combineren.

Duik je graag wat dieper in de bodem en de moestuin? We vertellen je er graag meer over tijdens een workshop.

Polycultuur focust op diversiteit in planten en bodemleven.
Diversiteit in je moestuinbed bekom je door:

• Combineer 5 plantenfamilies of meer.
• Selecteer groenten, bloemen en kruiden.
• Varieer binnen de soort.
• Voeg aromatische planten toe.
• Gebruik je gezond verstand.

Diversiteit in de bodem bekom je door:

• Voed je bodem met organisch materiaal.
• Verstoor je bodem niet, vermijd spitten.
• Hou je bodem zoveel mogelijk bedekt zoals je in de natuur ziet.
• En zoals hierboven reeds vermeld: Combineer verschillende plantenfamilies.

• Wisselteelt
• Goeie buren, slechte buren
• Combinatieteelt

Er zijn geen perfecte combinaties die bij iedereen gegarandeerd voor succes zorgen. Het slagen van je oogst hangt af van zeer veel factoren zoals de staat van je bodem, de weersomstandigheden, de opkweek en uitplant van plantgoed....

Polycultuur is een heel vrij moestuinprincipe waarbij er geen gedefinieerde, goede combinaties bestaan. JIJ maakt de combinaties en kijkt wat werkt in jouw tuin met jouw bodem. Dat kan helemaal iets anders zijn dan bij je buurman. Door te variëren en experimenteren, kan je als moestuinier écht het verschil maken in je eigen tuin. Durf vooral te proberen en leer uit wat werkt in jouw tuin.